Co to jest prokura samoistna?

Wiele osób zastanawia się nad tym, co to jest prokura samoistna. Jest to jedna z form pełnomocnictwa dająca prokurentowi bardzo szerokie uprawnienia.

Co ważne, prokura jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa, które może zostać ustanowione wyłącznie przez przedsiębiorcę. Od 2018 roku prokurę mogą ustanowić nie tylko spółki, ale też jednoosobowe działalności gospodarcze.

Prokurent samoistny podlega obowiązkowemu wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zasady reprezentacji przez prokurenta są jasno opisane i powinny zostać poznane przez każdego członka zarządu.

Jakie są rodzaje prokury?

Wyróżnia się trzy rodzaje prokury:

• samoistną –  w przypadku której prokurent samodzielnie reprezentuje daną firmę i nie ma w niej innych prokurentów,
• łączną –  kiedy prokurentów jest kilku. Podejmowane przez nich decyzje i działania muszą być uzgadniane wspólnie, co może stanowić pewne utrudnienie,
• mieszaną –  w tym przypadku prokurent ma prawo do reprezentowania firmy wyłącznie razem z członkiem zarządu lub inną osobą uprawnioną.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie ma żadnych ograniczeń co do tego, ilu prokurentów może zostać powołanych przez firmę. Powołanie prokurenta samoistnego nie może być jednak pochopną decyzją, ponieważ jest związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a sam prokurent uprawniony jest do samodzielnego reprezentowania spółki. Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą także powinien o tym pamiętać.

Kto może zostać prokurentem?

Kolejna istotna kwestia dotyczy tego, kto dokładnie może zostać prokurentem samoistnym. Otóż przepisy nie regulują tej kwestii bardzo dokładnie, w związku z czym prokurentem może zostać każda osoba, która ma pełną zdolność do dokonywania czynności prawnych. Co istotne, nie ma tutaj żadnych wymagań związanych z wykształceniem, doświadczeniem ani kwalifikacjami.

Oczywiście wybór prokurenta w każdym przypadku powinien zostać bardzo dobrze przemyślany. Musi to być osoba kompetentna, ponieważ niemal każda decyzja podejmowana przez pełnomocnika jest wiążąca dla spółki.

Jakie uprawnienia ma prokurent samoistny?

Zgodnie z informacjami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 Nr 16 poz. 93), prokurent zyskuje uprawnienia do reprezentowania spółki handlowej w trakcie wykonywania czynności sądowych i pozasądowych, które związane są z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Uprawnienia prokurenta są zatem szerokie. Może on na przykład reprezentować firmę w kontaktach z kontrahentami, a także w urzędach czy w sądzie. W jego gestii leży między innymi zawieranie umów, dokonywanie i zmiana zamówień, podpisywanie ważnych dokumentów czy inne działania w imieniu spółki lub jednoosobowej działalności gospodarczej.

W tym miejscu warto wspomnieć o ważnej kwestii, jaką jest odpowiedzialność prokurenta. Otóż w sytuacji, gdy spółka nie wywiąże się z umowy, odpowiedzialność spoczywa na członkach zarządu, a nie na pełnomocniku. To bardzo ważne w kontekście ewentualnych konsekwencji prawnych.

Sprawdź naszą ofertę usług: Obsługa prawna firm – Gdańsk

Czego nie może zrobić prokurent?

Istnieje szereg czynności prawnych, których prokurent dokonać nie może. Mowa tu między innymi o zbyciu przedsiębiorstwa lub przekazaniu go do czasowego użytku. Oprócz tego pełnomocnik z tytułu prokury samoistnej nie ma możliwości zbywania lub obciążania nieruchomości, które do firmy należą. Jeśli zajdzie konieczność dokonania czynności prawnej, która została tu wymieniona, na przykład zbycia przedsiębiorstwa, prokurent będzie potrzebował pełnomocnictwa szczególnego.

Jak powołać prokurenta?

Powołanie prokurenta nie jest procesem skomplikowanym. Aby wskazana osoba mogła zostać ustanowiona prokurentem samoistnym, niezbędna jest zgoda wszystkich członków zarządu. Musi ona zostać wyrażona w formie uchwały, choć należy pamiętać, że uchwała jest jedynie aktem wewnętrznym spółki. W związku z tym niezbędne jest również pisemne oświadczenie zarządu o udzieleniu prokury wystawione prokurentowi. Wymagana jest tutaj zgoda pełnomocnika. Dane prokurenta muszą również zostać przekazane do rejestru KRD lub do CEiDG.

Jak odwołać prokurę samoistną – procedura krok po kroku

Należy podkreślić, że prokurent może zostać odwołany decyzją jednego członka zarządu. Nie jest tutaj konieczna zgoda całego zarządu. Choć czasem przepis ten spotyka się z dużym zaskoczeniem, istnieje tutaj stosowne wyjaśnienie. Otóż prokura w dużej mierze opiera się na zaufaniu. Jeśli choć jeden członek zarządu straci zaufanie do prokurenta, może go odwołać. 

Jak dokładnie przebiega procedura odwołania prokury samoistnej krok po kroku? W pierwszej kolejności należy sporządzić specjalne oświadczenie o odwołaniu prokury. Oświadczenie takie powinno zostać dostarczone do prokurenta. Staje się ono ważne wraz z chwilą, w której prokurent otrzymuje dokument. 

Następnie należy zgłosić odwołanie pełnomocnika w sądzie rejestrowym poprzez wykreślenie wpisu z KRS. Zmianę można zgłosić online, korzystając z Portalu Rejestrów Sądowych. Wniosek podpisywany jest drogą elektroniczną przez zarząd lub przez pełnomocnika. 

Co ważne, po wykreśleniu wpisu prokurent traci możliwość działania w imieniu przedsiębiorstwa. Od tego momentu wszelkie czynności prawne podejmowane przez byłego prokurenta nie wywołują skutków prawnych wobec firmy, chyba że znajdują podstawę w innym umocowaniu.

Czym różni się prokura samoistna od prokury łącznej?

Prokura samoistna i prokura łączna to bez wątpienia dwa najczęściej spotykane rodzaje prokury. Choć obie umożliwiają reprezentowanie przedsiębiorstwa, zakres swobody działania prokurenta jest w każdym przypadku odmienny. 

Najważniejsza różnica dotyczy sposobu składania oświadczeń woli w imieniu spółki. W przypadku prokury samoistnej prokurent może reprezentować spółkę samodzielnie i działa w imieniu firmy, natomiast przy prokurze łącznej konieczne jest współdziałanie z innym prokurentem albo członkiem zarządu, zgodnie z zasadami określonymi przy ustanawianiu umocowania.

Jakie są najważniejsze różnice pomiędzy prokurą samoistną i prokurą łączną?

Przed podjęciem decyzji o wyborze rodzaju prokury należy dokładnie zapoznać się z różnicami pomiędzy prokurą samoistną a prokurą łączną. W przypadku wątpliwości należy porozmawiać z adwokatem, który odpowie na wszystkie pytania i doradzi, które rozwiązanie będzie w danym przypadku najbardziej bezpieczne, przy jednoczesnym zadbaniu o sprawność procesów w przedsiębiorstwie. 

Prokura samoistna sprawdza się przede wszystkim tam, gdzie przedsiębiorstwo oczekuje szybkiego podejmowania decyzji oraz sprawnej reprezentacji wobec kontrahentów. Z kolei prokura łączna jest często wybierana przez większe podmioty, które stawiają na dodatkowe mechanizmy kontroli wewnętrznej.

Prokura samoistna a reprezentacja spółki

Kolejną ważną kwestią jest to, jak wygląda reprezentacja spółki w przypadku prokury samoistnej. Nie ma wątpliwości co do tego, że zakres kompetencji prokurenta samoistnego jest niebywale szeroki, co przekłada się na sposób reprezentacji spółki. 

Prokurent może bowiem dokonywać niemal wszystkich czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Dzięki temu stanowi jedno z najważniejszych ogniw reprezentacji przedsiębiorcy w codziennym obrocie gospodarczym. Tak naprawdę jest to najistotniejsza kwestia, którą trzeba brać pod uwagę przy wyborze prokurenta. 

Prokurent samoistny może zawierać umowy handlowe, prowadzić negocjacje, reprezentować spółkę przed urzędami, sądami oraz organami administracji publicznej. Jego działania wywołują skutki prawne bezpośrednio dla przedsiębiorcy, tak jak czynności podejmowane przez osoby wchodzące w skład zarządu. Z tego powodu tak ważny jest wspomniany wcześniej wysoki poziom zaufania do prokurenta. 

Należy jednak pamiętać, że zakres prokury nie jest nieograniczony. Przepisy przewidują określone wyjątki. Bez udzielenia dodatkowego, wymaganego pełnomocnictwa prokurent nie może zbyć przedsiębiorstwa, oddać go do czasowego korzystania ani dokonać czynności dotyczących nieruchomości, jeżeli nie otrzymał odrębnego umocowania.

Reprezentacja spółki przez prokurenta samoistnego względem zarządu

Relacja pomiędzy zarządem a prokurentem samoistnym często budzi wątpliwości przedsiębiorców. Zarząd pozostaje nadrzędnym organem odpowiedzialnym za kierowanie działalnością przedsiębiorstwa. To właśnie członkowie zarządu podejmują decyzje dotyczące strategii biznesowej, inwestycji, polityki finansowej czy organizacji przedsiębiorstwa. Prokurent natomiast nie uczestniczy w podejmowaniu strategicznych decyzji. 

Prokurent samoistny pełni natomiast funkcję reprezentacyjną. Jego zadaniem jest wykonywanie czynności prawnych i faktycznych w granicach udzielonego umocowania. Mimo szerokich uprawnień nie może wydawać zarządowi poleceń ani zastępować organów spółki w zakresie kompetencji zastrzeżonych ustawowo.

W praktyce oznacza to wyraźne rozdzielenie funkcji zarządczych i reprezentacyjnych. Zarząd kieruje przedsiębiorstwem, natomiast prokurent reprezentuje je wobec podmiotów zewnętrznych.

Czym się różni prokura samoistna od pełnomocnictwa?

Prokura oraz pełnomocnictwo pozwalają na działanie w imieniu innej osoby, jednak ich zakres i charakter prawny są odmienne.

Podstawową różnicą jest źródło umocowania. Prokura została szczegółowo uregulowana w Kodeksie cywilnym i może zostać udzielona wyłącznie przez przedsiębiorcę wpisanego do rejestru przedsiębiorców. Zwykłe pełnomocnictwo może natomiast ustanowić niemal każdy podmiot posiadający zdolność do czynności prawnych.

Różnice widoczne są również w zakresie kompetencji – i to właśnie ta kwestia jest kluczowa. Prokura samoistna obejmuje wszystkie czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że przepisy przewidują wyjątki. Pełnomocnictwo może mieć natomiast charakter ogólny, rodzajowy albo szczególny, a jego zakres zależy od treści udzielonego upoważnienia.

Istotne znaczenie ma również obowiązek ujawnienia w rejestrze. Prokura podlega wpisowi do KRS, co zwiększa bezpieczeństwo obrotu gospodarczego i umożliwia kontrahentom łatwą weryfikację umocowania osoby działającej w imieniu przedsiębiorcy. W przypadku zwykłego pełnomocnictwa taki obowiązek co do zasady nie istnieje.

Z perspektywy praktycznej prokura samoistna zapewnia znacznie szersze możliwości działania niż klasyczne pełnomocnictwo. Jednocześnie wiąże się z większą odpowiedzialnością oraz koniecznością zachowania szczególnej staranności przy wyborze osoby, która otrzyma tak szerokie kompetencje.

Orzecznictwo sądów – co pokazuje praktyka sądowa?

Analizując kwestię związane z prokurą samoistną, warto sprawdzić, jakie było dotychczasowe orzecznictwo sądów. Jak się okazuje, sprawy związane między innymi z zakresem uprawnień prokurenta bardzo często trafiają na wokandę. W licznych rozstrzygnięciach wskazuje się, że prokura jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa handlowego, którego zakres został określony bezpośrednio przez ustawodawcę. Należy to brać pod uwagę, a w przypadku wątpliwości prawnych warto skonsultować się z prawnikiem, który przeanalizuje dotychczasowe orzecznictwo sądowe. 

Podobnie wygląda to w sprawach związanych z odwołaniem prokurenta. Sądy wielokrotnie zwracały uwagę na fakt, że możliwość samodzielnego odwołania prokurenta przez jednego członka zarządu nie stanowi luki prawnej ani wyjątku pozbawionego uzasadnienia. Wręcz przeciwnie – rozwiązanie to ma chronić przedsiębiorcę przed ryzykiem związanym z utratą zaufania do osoby wyposażonej w bardzo szerokie kompetencje reprezentacyjne. 

Przykładem może być wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca 2017 r., IV CSK 321/16. Orzeczenie dotyczyło skutków czynności podejmowanych przez prokurenta w imieniu przedsiębiorcy. Sąd wskazał, że kontrahenci mają prawo ufać zakresowi umocowania wynikającemu z przepisów oraz informacji ujawnionych w KRS.

Prokura samoistna – podsumowanie

Prokura samoistna to instytucja, która cieszy się dużą popularnością wśród przedsiębiorców. Osoba taka może w istotny sposób wspomóc członków zarządu w różnego typu działaniach, przyczyniając się tym samym do sukcesu spółki. Ze względu na szeroki zakres uprawnień jej ustanowienie powinno być poprzedzone staranną analizą potrzeb oraz zaufaniem do osoby, która ma pełnić tę funkcję.

Najczęściej zadawane pytania o prokurę samoistną (FAQ)

Prokura samoistna jest rozwiązaniem, które cieszy się coraz większą popularnością. W związku z tym postanowiliśmy przygotować odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. 

Czym jest prokura samoistna?

Prokura samoistna to szczególny rodzaj pełnomocnictwa udzielanego przez przedsiębiorcę, który pozwala prokurentowi samodzielnie reprezentować firmę i dokonywać czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. 

Kto może być prokurentem samoistnym?

Prokurentem samoistnym może zostać osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Co ważne, osoba taka nie musi być wspólnikiem, a nawet pracownikiem spółki. 

Czy prokurent samoistny to członek zarządu?

Nie. Prokurent samoistny nie jest członkiem zarządu ani organem spółki. Działa na podstawie udzielonego umocowania i reprezentuje przedsiębiorcę w granicach prokury. 

Czy prokura samoistna musi być wpisana do KRS?

Tak. Udzielenie prokury podlega zgłoszeniu do Krajowego Rejestru Sądowego. 

Czy prokurent samoistny może sprzedać nieruchomość spółki?

Nie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, prokurent nie ma możliwości zbycia firmy ani należących do niej nieruchomości. 

Czy prokurent samoistny odpowiada za długi spółki?

Prokurent nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki wyłącznie z tytułu pełnienia funkcji prokurenta. 

Czy prokurent może udzielić dalszej prokury?

Nie. Prokurent nie może ustanowić kolejnego prokurenta. Może jednak ustanowić pełnomocnika do konkretnej czynności lub określonego rodzaju czynności. 

Jak odwołać prokurę samoistną?

Decyzję o odwołaniu prokury może podjąć tylko jeden członek zarządu. W tym celu należy przygotować specjalne oświadczenie i dostarczyć je do prokurenta, a następnie dokonać wpisu w KRS. 

The post Czym jest prokura samoistna i do czego uprawnia? appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Czym jest bezpodstawne wzbogacenie?

Istotę bezpodstawnego wzbogacenia określa art. 405 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim:

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

A zatem o bezpodstawnym wzbogaceniu możemy mówić w sytuacji, gdy jedna osoba uzyskuje kosztem innej osoby korzyść majątkową i dzieje się to bez żadnej podstawy prawnej. Jak czytamy w wyżej wymienionym paragrafie, osoba, która uzyskała korzyść, powinna wydać ją w naturze lub zwrócić jej wartość. W przeciwnym wypadku mogą grozić jej konsekwencje prawne. 

Czym jest korzyść majątkowa?

Aby lepiej zrozumieć pojęcie bezpodstawnego wzbogacenia, warto najpierw wyjaśnić, czym jest korzyść majątkowa. Jest nią każde przysporzenie o charakterze ekonomicznym. Może polegać na przykład na zwiększeniu aktywów, zmniejszeniu pasywów albo uniknięciu wydatku, który w innej sytuacji należałoby ponieść. Co bardzo istotne, korzyść majątkowa nie musi przyjmować postaci pieniędzy. Może to być rzecz, prawo majątkowe, usługa, a nawet oszczędność wynikająca z nieodpłatnego korzystania z cudzego dobra.

Kiedy dochodzi do bezpodstawnego wzbogacenia się?

Do bezpodstawnego wzbogacenia dochodzi wtedy, gdy spełnione są określone przepisami przesłanki. Właśnie z tego powodu tak ważna jest znajomość odpowiednich przepisów. Co więcej, co bardzo ważne, przesłanki te muszą wystąpić łącznie – brak choćby jednej uniemożliwia skuteczne dochodzenie roszczenia. Zalicza się do nich: 

• uzyskanie korzyści majątkowej przez jedną osobę,
• zubożenie innego podmiotu – czyli z reguły innej osoby,
• związek pomiędzy wzbogaceniem a zubożeniem – wzbogacenie musi nastąpić kosztem osoby zubożonej
• brak podstawy prawnej dla takiego przysporzenia.

Brak podstawy prawnej oznacza, że nie istnieje ważna umowa, przepis ustawy ani inne zdarzenie prawne, które uzasadniałoby przesunięcie majątkowe. Jeśli natomiast podstawa prawna istniała, lecz później ustała lub okazała się nieważna, mamy do czynienia z wykonaniem nieważnej czynności prawnej.

Nie każde wzbogacenie jednego podmiotu kosztem innego jest bezpodstawne. Jeżeli wynika z ważnej umowy sprzedaży, darowizny czy dziedziczenia, jest to czynność prawna zobowiązująca do wydania świadczenia. Dopiero gdy równowaga majątkowa zostaje naruszona bez uzasadnienia, może się okazać, że mamy do czynienia właśnie z bezpodstawnym wzbogaceniem. 

Szczególne odmiany bezpodstawnego wzbogacenia

Aby lepiej zrozumieć, na czym polega bezpodstawne wzbogacenie, warto przyjrzeć się konkretnym przykładom. Poniżej przedstawiono wybrane sytuacje, w których dochodzi do bezpodstawnego wzbogacenia.

Nienależne świadczenie

Nienależne świadczenie to sytuacja, w której ktoś otrzymuje jakiegoś rodzaju świadczenie, mimo że takie wcale mu nie przysługuje. Może to wynikać z błędu, niewiedzy bądź mylnego przekonania co do podstawy prawnej zobowiązującej do świadczenia.

Przykładem jest otrzymanie przelewu, którego odbiorca nie powinien dostać. Jeśli nie ma podstaw do zatrzymania pieniędzy, powstaje obowiązek ich zwrotu. Istotne jest to, że świadczenie może być nienależne także wtedy, gdy zobowiązanie istniało, lecz później wygasło. Wówczas dalsze spełnianie świadczenia nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Świadczenie spełnione w wykonaniu nieważnej umowy

Jeżeli strony zawarły umowę nieważną, a mimo to spełnienie świadczenia nastąpiło, mamy do czynienia z bezpodstawnym wzbogaceniem. Nieważność może wynikać z naruszenia przepisów, braku formy, a nawet sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Istotne są także przedmiot świadczenia, właściwości zobowiązania oraz korzyść, jaką uzyskał wzbogacony.

W takiej sytuacji każda ze stron powinna zwrócić to, co otrzymała. Jeżeli zwrot w naturze jest niemożliwy, powstaje obowiązek zapłaty równowartości.

Bezumowne korzystanie z rzeczy

Bezumowne korzystanie z cudzej rzeczy jest częstym źródłem roszczeń. Dotyczy to często nieruchomości – na przykład osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego uzyskują korzyść w postaci zaoszczędzonego czynszu. Właściciel ponosi zubożenie, gdyż traci możliwość pobierania wynagrodzenia. W takim przypadku może dochodzić wynagrodzenia odpowiadającego rynkowej stawce najmu. Na szczęście udowodnienie, że w takim przypadku wzbogacenie jest bezpodstawne, na ogół nie jest skomplikowane, choć wiele zależy od okoliczności powstania zobowiązania.

Nakłady na cudzą rzecz

Z bardziej złożoną sytuacją mamy do czynienia w przypadku nakładów na cudzą rzecz. Zdarza się, że ktoś inwestuje w cudzą nieruchomość w przekonaniu, że stanie się jej właścicielem. Jeżeli do przeniesienia własności nie dochodzi, pojawia się problem rozliczenia nakładów. Nakładami mogą być na przykład środki zainwestowane w remont czy wyposażenie danej nieruchomości pod konkretną działalność. Wówczas można żądać zwrotu kosztów.

Właściciel zostaje wzbogacony o wartość dokonanych ulepszeń, nierzadko w postaci zaoszczędzonych wydatków na remont. Inwestor natomiast ulega zubożeniu, podczas gdy inna osoba uzyskuje korzyść jego kosztem. W takiej sytuacji prawo umożliwia dochodzenie zwrotu wartości nakładów albo ich rozliczenie – w granicach rzeczywistego wzbogacenia – na zasadach ogólnych określonych w Kodeksie cywilnym.

Świadczenia spełnione w celu niemoralnym lub nielegalnym

Szczególną kategorię stanowią świadczenia spełnione w celu sprzecznym z prawem lub zasadami współżycia społecznego, w tym dokonanie czynu zabronionego. Co do zasady nie podlegają one zwrotowi, jeżeli obie strony działały w sposób naganny. Prawo nie chroni bowiem osób, które świadomie uczestniczą w działaniach nielegalnych, dlatego co do zasady nie mogą one domagać się zwrotu spełnionego świadczenia.

Możliwość dochodzenia roszczenia powstaje w szczególności wtedy, gdy świadczący nie miał świadomości niegodziwego celu albo jego udział w takim działaniu był mniejszy.

Bezpodstawne wzbogacenie – przykłady sytuacji

Praktyka pokazuje, że sprawy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia są często skomplikowane i przybierają różne formy. Dlatego poniżej przedstawiono tylko niektóre z możliwych sytuacji.

Pierwszy przykładem może być przedsiębiorca, który otrzymuje podwójną zapłatę za tę samą fakturę. Nadwyżka stanowi wzbogacenie. Brak reakcji naraża go na proces sądowy oraz odsetki. Właśnie dlatego konieczny jest zwrot bezpodstawnego wynagrodzenia.

Inny przykład dotyczy spadkobiercy, który korzysta z mieszkania, sądząc, że jest jego właścicielem. Po ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego okazuje się, że lokal należy do innej osoby. W takiej sytuacji powstaje roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Dodatkowo mogą pojawić się kwestie związane z nakładami poniesionymi na mieszkanie, które również mogą podlegać rozliczeniu.

Często zdarza się, gdy partnerzy życiowi inwestują wspólnie w nieruchomość należącą formalnie do jednego z nich. Po rozstaniu pojawia się problem rozliczeń. W takich przypadkach instytucja bezpodstawnego wzbogacenia może służyć przywróceniu równowagi między stronami, choć niejednokrotnie konieczne jest również uwzględnienie kwestii korzystania z nieruchomości. Każda sytuacja rozpatrywana jest przez sąd indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności sprawy.

Jak się bronić przed bezpodstawnym wzbogaceniem?

Obrona przed roszczeniem wymaga analizy kilku aspektów. Przede wszystkim warto skonsultować się z prawnikiem, który specjalizuje się w tego typu sprawach. Doradzi on, jakie rozwiązanie będzie optymalne. Istnieje tutaj kilka metod obrony, w zależności od tego, jakiego czynu dopuścił się zobowiązany względem osoby zubożonej.

Pierwszą z nich jest przedawnienie. Roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia co do zasady przedawniają się w terminie sześciu lat, a w przypadku roszczeń związanych z działalnością gospodarczą – trzech lat. Tylko w tym czasie można żądać zwrotu nakładów.

Drugim rozwiązaniem jest istnienie ważnej umowy. Jeżeli przysporzenie miało podstawę prawną, roszczenie jest bezzasadne. Często spór koncentruje się właśnie na ustaleniu, czy umowa była ważna, czy może nastąpiło wykonanie nieważnej czynności prawnej.

Kolejną linią obrony jest wykazanie, że korzyść uzyskana przez osobę wzbogaconą została zużyta lub utracona w taki sposób, że w chwili rozpatrywania roszczenia nie pozostaje ona już w jej majątku. Jeżeli osoba ta działała w dobrej wierze i nie była świadoma obowiązku dokonania zwrotu, jej odpowiedzialność może być ograniczona.

Nie zawsze możliwe jest przygotowanie skutecznej linii obrony – należy o tym pamiętać. Jeśli wzbogacony działał w sposób niezgodny z prawem, prawdopodobieństwo, że daną należność trzeba będzie zwrócić, jest bardzo wysokie. 

Kiedy powstaje obowiązek zwrotu korzyści majątkowej?

Obowiązek zwrotu powstaje w chwili uzyskania korzyści bez żadnej podstawy. Nie jest konieczne wcześniejsze wezwanie do zapłaty. Jednak odsetki za opóźnienie naliczane są dopiero od momentu wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia.

Zwrot powinien nastąpić w naturze. Jeżeli jest to niemożliwe, należy zwrócić wartość korzyści według cen z chwili orzekania, a zatem z uwzględnieniem, kiedy spełnienie świadczenia nastąpiło. Sąd bierze pod uwagę rzeczywisty zakres wzbogacenia, a nie hipotetyczne zyski.

Kiedy bezpodstawne wzbogacenie nie podlega zwrotowi?

Nie każde wzbogacenie musi wiązać się z koniecznością dokonania zwrotu. Jeżeli osoba, która uzyskała korzyść zużyła ją lub utraciła i nie jest już wzbogacona, a przede wszystkim nie była świadoma obowiązku zwrotu, nie musi jej zwracać.

Kolejnym przypadkiem jest świadczenie spełnione z zastrzeżeniem moralnym (świadczenie z tzw. zobowiązania naturalnego). Oznacza to, że jeśli ktoś spełnił świadczenie, choć nie był prawnie zobowiązany, ale działał z pobudek moralnych – nie może później żądać zwrotu. Przykładem mogą być dobrowolne alimenty, mimo braku obowiązku prawnego.

Innym kryterium wskazanym w Kodeksie cywilnym jest świadczenie spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu, np. spłacając dobrowolnie przedawniony dług, nie można domagać się zwrotu.

Jak ustalić wysokość powództwa o wydanie wzbogacenia?

Ustalenie wartości roszczenia wymaga precyzyjnej analizy ekonomicznej. Podstawą jest wartość rzeczywistego wzbogacenia. W przypadku bezumownego korzystania z nieruchomości będzie to rynkowy czynsz. W przypadku nakładów – wzrost wartości rzeczy. 

W sprawach o zwrot pieniędzy jest to nominalna kwota wraz z należnymi odsetkami. Sąd ocenia dowody, w tym opinie biegłych. Ciężar udowodnienia wysokości roszczenia spoczywa na powodzie. Staranna dokumentacja finansowa jest tu kluczowa. I w tym przypadku z pomocą może przyjść doświadczony prawnik. 

Jakie są konsekwencje bezpodstawnego wzbogacenia?

Konsekwencje bezpodstawnego wzbogacenia mogą być dotkliwe, choć ich zakres zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Przede wszystkim osoba wzbogacona może zostać zobowiązana do zwrotu uzyskanej korzyści, a w określonych przypadkach także do zapłaty odsetek. Jeżeli sprawa trafi do sądu, należy liczyć się również z kosztami postępowania, w tym opłatą sądową.

W obrocie gospodarczym bezpodstawne wzbogacenie może również wpłynąć na reputację przedsiębiorcy, dlatego tak istotne jest szybkie reagowanie na wykryte nieprawidłowości oraz jasna komunikacja z kontrahentem, np. w przypadku podwójnej płatności za fakturę.

Bezpodstawne wzbogacenie – rola prawnika

Sprawy o bezpodstawne wzbogacenie wymagają precyzyjnej argumentacji i znajomości orzecznictwa. Nie bez powodu tak wiele osób decyduje się na skorzystanie z pomocy prawnej – tym bardziej że sprawy takie potrafią być bardzo skomplikowane. 

Posiadający odpowiednie doświadczenie prawnik wnikliwie analizuje przesłanki roszczenia, ocenia ryzyko procesowe i przygotowuje strategię dowodową. W wielu przypadkach możliwe jest zawarcie ugody, co pozwala uniknąć wieloletniego sporu.

Profesjonalne wsparcie ma szczególne znaczenie w sprawach o wysokiej wartości przedmiotu sporu oraz tam, gdzie konieczne jest ustalenie skomplikowanych rozliczeń finansowych. Z całą pewnością nie warto rezygnować z pomocy prawnej. 

Zapraszamy do pozostałych wpisów z zakresu prawa cywilnego, m.in. Właściwość miejscowa sądu w postępowaniu cywilnym oraz Postępowanie nakazowe

Podsumowanie

Jak widać, bezpodstawne wzbogacenie jest jedną z tych kwestii, które budzą wiele wątpliwości. Wynika to przede wszystkim z różnorodności sytuacji, w jakich może do niego dojść. Czasem jest ono świadome i zawinione, a czasem osoba, która się wzbogaciła, działa nieświadomie lub w dobrej wierze. Co do zasady jednak konieczne jest przywrócenie równowagi majątkowej między stronami – najczęściej poprzez zwrot nienależnie otrzymanego świadczenia albo jego równowartości, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy.

Interesują Cię kwestie prawne związane z bezpodstawnym wzbogaceniem? Zapraszamy do kontaktu. Zapoznamy się z Twoją sprawą i odpowiemy na wszystkie pytania, a przede wszystkim zaproponujemy najkorzystniejsze rozwiązanie. 

Najczęstsze pytania o bezpodstawne wzbogacenie

Bezpodstawne wzbogacenie jest jedną z tych kwestii, które budzą wiele wątpliwości. Właśnie dlatego postanowiliśmy przygotować krótkie odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania. Zachęcamy również do konsultacji, podczas której szczegółowo wyjaśnimy wszystkie istotne zagadnienia. 

Kiedy zachodzi bezpodstawne wzbogacenie?

Do bezpodstawnego wzbogacenia dochodzi wtedy, gdy jedna osoba uzyskuje korzyść majątkową kosztem innej osoby, a przysporzenie to nie ma podstawy prawnej. Może wtedy żądać zwrotu świadczenia. Muszą wystąpić łącznie cztery elementy: wzbogacenie, zubożenie drugiego podmiotu, związek między nimi oraz brak ważnej umowy, przepisu lub innego zdarzenia prawnego uzasadniającego przesunięcie majątkowe.

Jak udowodnić bezpodstawne wzbogacenie?

Należy udowodnić fakt uzyskania korzyści przez pozwanego, własne zubożenie oraz związek przyczynowy między tymi zdarzeniami. Konieczne jest również wykazanie braku podstawy prawnej. Dowodami mogą być umowy, potwierdzenia przelewów, korespondencja, opinie biegłych lub zeznania świadków. 

Po jakim czasie przedawnia się bezpodstawne wzbogacenie?

Roszczenie o bezpodstawne wzbogacenie co do zasady przedawnia się po sześciu latach. W przypadku roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin ten wynosi trzy lata. Bieg terminu przedawnienia roszczenia rozpoczyna się wraz z chwilą uzyskania korzyści majątkowej.

Czy można żądać zwrotu po kilku latach?

Tak, można dochodzić roszczenia nawet po kilku latach, o ile nie upłynął termin przedawnienia. Nie warto jednak zwlekać zbyt długo.

Czy można dochodzić bezpodstawnego wzbogacenia bez umowy?

Tak. Bezpodstawne wzbogacenie często występuje właśnie wtedy, gdy nie ma umowy między stronami.

The post Bezpodstawne wzbogacenie appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Czym jest przedawnienie roszczeń?

Przedawnienie roszczeń to nic innego jak upływ zastrzeżonego przez ustawodawcę terminu dla dochodzenia roszczenia (świadczenia), czego skutkiem jest możliwość uchylenia się od jego zaspokojenia przez dłużnika. Innymi słowy, są to określone terminy, w których wierzyciel może dochodzić swoich praw, a po ich upływie traci tę możliwość. 

Bardzo istotne jest, że przedawnieniu ulegają wyłącznie roszczenia majątkowe. Co więcej, nie wszystkie z nich, co jest bardzo ważną informacją zarówno dla wierzycieli, jak i dłużników. Istnieją bowiem wyjątki wyłączające przedawnienie określonych roszczeń majątkowych. Dla przykładu jest to roszczenie o zniesienie współwłasności. W przypadku wątpliwości dotyczących tego, czy dane roszczenie ulega przedawnieniu, warto skontaktować się z prawnikiem. Określi on również, po jakim czasie wierzyciel traci możliwość dochodzenia roszczenia. 

Zgodnie z art. 117 § 2 Kodeksu Cywilnego, po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Można to zrobić na przykład przez oświadczenie złożone uprawnionemu lub odmowę spełnienia świadczenia po tym, jak wierzyciel wezwie do jego spełnienia.

Przeczytaj również: Zabezpieczenie roszczeń

Kto i kiedy może zarzucić przedawnienie roszczeń?

W sytuacjach spornych, w postępowaniu przed sądem, pozwany może podnieść zarzut przedawnienia. Warto to zrobić, ponieważ rozwiązanie to ma na celu przede wszystkim zapewnienie ochrony dłużnikom w sytuacji, kiedy wierzyciel przez długi czas zwleka z dochodzeniem swoich roszczeń. 

Zobowiązany może zrzec się korzystania z zarzutu przedawnienia, ale jeśli zrobi to przed upływem terminu, to takie zrzeczenie będzie nieważne. Co ważne, w bardzo wyjątkowych wypadkach zarzut przedawnienia może być oceniony przez sąd jako sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Należy mieć tę świadomość, ponieważ każda tego typu sytuacja oceniana jest przez sąd w sposób indywidualny, a oparciu o sytuację zarówno wierzyciela, jak i dłużnika. Przykładem może być sytuacja, kiedy wierzyciel przez lata zmagał się z poważną chorobą, uniemożliwiającą mu podjęcie działań mających na celu odzyskanie należności. 

Rodzaje roszczeń, które ulegają lub nie ulegają przedawnieniu

Ogólna zasada jest taka, że przedawnieniu ulegają wyłącznie roszczenia majątkowe. Innymi słowy, są to wszystkie te roszczenia, których wartość można określić, posługując się konkretną kwotą pieniężną. Są to między innymi długi, roszczenia wynikające z zawarcia różnego typu umów czy roszczenia pracownicze, związane z wynagrodzeniem. 

Z kolei przedawnieniu nie ulegają roszczenia niemajątkowe, a zatem takie, których nie wyraża się w pieniądzu. Mogą to być na przykład o charakterze osobistym, związane z ochroną dóbr, roszczenia związane z własnością nieruchomości, wspomniane wcześniej roszczenia o zniesienie współwłasności czy zobowiązania wobec Funduszu Alimentacyjnego. Wśród innych typów roszczeń, które nie ulegają przedawnieniu, wymienić można roszczenia powstałe w wyniku zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości bądź ludobójstwa. 

Standardowe i szczególne terminy przedawnienia roszczeń

Terminy przedawnienia określone są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, co oznacza, że nie mogą być skracane, ani przedłużane przez czynność prawną. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat. Z kolei dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin ten wynosi trzy lata. 

Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego). Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Wtedy następuje wraz z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu. Gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. 

Pomoc doświadczonego adwokata od spraw gospodarczych, w zakresie obliczenia prawidłowego terminu przedawnienia, jest nieoceniona. Wynika to z faktu, że zasady przedawnienia roszczeń są niezwykle skomplikowane, a przy tym mogą być uzależnione od rodzaju roszczenia. Co więcej, skuteczne złożenie pozwu cywilnego do sądu np. o zapłatę w odpowiednim postępowaniu sądowym przez adwokata pomoże wyegzekwować wierzytelność. Z drugiej strony, prawnik może zapewnić pomoc dłużnikowi, który chce skorzystać z przedawnienia, tym samym unikając konieczności spłaty długu. 

Od czego zaczyna się bieg terminu przedawnienia?

Aby precyzyjnie określić, kiedy dojdzie do przedawnienia roszczenia, należy znać moment, w którym rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia. W tym przypadku zasady są jasne, ponieważ bieg terminu przedawnienia zazwyczaj rozpoczyna się od tego dnia, w którym roszczenie staje się wymagalne. Innymi słowy, jest to dzień, w którym wierzyciel ma prawo żądać od dłużnika spłaty roszczenia. Dobrym przykładem może być tutaj faktura. Jeśli wierzyciel nie spłaci jej w terminie, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się dzień po terminie dnia płatności. 

Skutki przedawnienia roszczenia – czy przedawnione roszczenie wygasa?

Najważniejsza informacja jest taka, że przedawnione roszczenie nie wygasa. Istnieje ono w dalszym ciągu, jednak – na skutek przedawnienia – wierzyciel nie może domagać się jego spłaty z wykorzystaniem przymusu państwowego. Jeśli bowiem wierzyciel wejdzie na drogę sądową, prawdopodobnie sąd oddali powództwo. Wyjątkiem może być tutaj wystąpienie wyjątkowych okoliczności. 

Tak naprawdę wierzyciel może jednak liczyć wyłącznie na dobrowolną spłatę zobowiązania przez dłużnika, jeśli roszczenie uległo już przedawnieniu. Jeśli dojdzie do takiej spłaty długu, dłużnik nie może później odwołać się od swojej decyzji – nawet jeżeli nie miał świadomości, że zobowiązanie uległo przedawnieniu. 

Najczęstsze pytania o przedawnienie roszczeń

Masz wątpliwości związane z przedawnieniem roszczeń? Poniżej przygotowaliśmy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. 

Czym jest przedawnienie roszczeń w prawie cywilnym?

Przedawnienie roszczeń to upływ zastrzeżonego przez ustawodawcę terminu dla dochodzenia roszczenia. Dzięki temu rozwiązaniu, po upływie określonego terminu, dłużnik może uchylić się od spłaty swojego długu. 

Jakie roszczenia ulegają przedawnieniu, a które są z niego wyłączone?

Przedawnieniu ulegają przede wszystkim roszczenia majątkowe. Z kolei przedawnienie nie dotyczy roszczeń niemajątkowych, na przykład związanych z dobrami osobistymi czy zniesieniem współwłasności. 

Jak długo można dochodzić roszczeń przed ich przedawnieniem?

Każdy wierzyciel powinien pilnować tego, w jakim terminie przedawni się roszczenie, odpowiednio wcześnie przystępując do czynności mających na celu egzekucję należności. Im wcześniej podjęte zostaną działania, tym lepiej, ponieważ w niektórych przypadkach postępowanie może trwać kilka miesięcy, a nawet lat. Roszczeń można dochodzić od momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia, czyli od dnia po dniu, w którym powinna nastąpić spłata długu. 

Czy przedawnione roszczenie wygasa całkowicie?

Nie, przedawnione roszczenie nie wygasa. Istnieje nadal, jednak wierzyciel nie może dochodzić roszczenia, korzystając z organów państwowych, takich jak sąd. 

Jak można przerwać bieg przedawnienia roszczeń?

Bieg przedawnienia roszczeń może zostać przerwany między innymi przez złożenie pozwu przez wierzyciela, poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego, podpisanie ugody lub uznanie długu przez dłużnika. Zgodnie z prawem, bieg przedawnienia roszczenia przerywany jest bowiem przez każdą czynność przed sądem lub odpowiednim organem, która ma na celu odzyskanie roszczenia. 

Podsumowanie

Przedawnienie roszczeń jest instytucją, która z jednej strony ma chronić dłużników, z drugiej natomiast ma zachęcać wierzycieli do sprawnego dochodzenia swoich roszczeń, bez zbędnej zwłoki. Sprawna egzekucja należności niesie ze sobą wiele korzyści dla wierzyciela, dlatego nie warto odkładać jej na później – tym bardziej że w niektórych przypadkach roszczenia przedawniają się stosunkowo szybko. 

W przypadku wątpliwości lub problemów z odzyskaniem roszczenia, warto zdecydować się na skorzystanie z pomocy prawnika. Określi on, która metoda dochodzenia roszczeń będzie najbardziej skuteczna i sprawdzi, po jakim czasie dane roszczenie może ulec przedawnieniu. Kiedy bowiem to nastąpi, odzyskanie należności nie będzie możliwości – z wyjątkiem sytuacji, gdy dłużnik zwróci swój dług dobrowolnie.

The post Przedawnienie roszczeń – co warto wiedzieć? appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Również system prawny w Polsce został odwrócony do góry nogami ze względu na rosnące liczby osób zakażonych i coraz to surowsze obostrzenia związane z pandemią COVID-19. W związku z tym wprowadzono do systemu prawnego rozprawy sądowe on-line.

Może Cię zainteresować: Utrudnianie kontaktów z dzieckiem, a pandemia Covid-19

Sądownictwo a zmiany wywołane epidemią

Konieczne było dostosowanie przepisów dotyczących procedur sądowych. Po co? Żeby istniała możliwość uczestniczenia w rozprawie sądowej online – czyli w formie zdalnej z jednoczesnym przekazem dźwięku i obrazu. To szczególnie istotne, ponieważ technologia pozwala nam na takie rozwiązania. Wyłącznie w przepisach procesowych leżał problem.

Można wręcz zaryzykować stwierdzenie, że przepisy nie nadążały za rozwojem technologicznym i zostawały daleko w tyle, nie wykorzystując tym samym wszelkich możliwości, jakie daje nam obecnie szeroko pojęta nauka.

Kiedy rozprawa sądowa on-line jest możliwa?

Z tego względu do Ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o wdzięcznej nazwie: Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. poz. 1842) został dodany art. 15zzs¹  . Stanowi on, że w okresie pandemii oraz w ciągu roku od jej zakończenia w sprawach rozpoznawanych według przepisów kodeksu postępowania cywilnego:

1. rozprawę lub posiedzenie jawne przeprowadza się na posiedzeniu zdalnym. Przy czym osoby w nim uczestniczące, w tym członkowie składu orzekającego, nie muszą przebywać w budynku sądu;

2. od przeprowadzenia posiedzenia zdalnego można odstąpić tylko, gdy rozpoznanie sprawy na rozprawie lub posiedzeniu jawnym jest konieczne. Co więcej, gdy ich przeprowadzenie w budynku sądu nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w nich uczestniczących;

3. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, gdy nie można przeprowadzić posiedzenia zdalnego. A jednocześnie przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego nie jest konieczne;

4. w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego. Prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.

Rozprawa sądowa on-line: Kto i jak może zawnioskować o przeprowadzenie

Warto jednak pamiętać, że obecnie wiele rozpraw odbywa się w formie stacjonarnej. Nie ma jednak przeszkody dla złożenia odpowiedniego wniosku do Sądu, by rozprawa sądowa odbyła się on-line.

Osoba zainteresowana udziałem w rozprawie sądowej on-line sama może wnioskować o przeprowadzenie rozprawy w trybie wideokonferencji. Wówczas musi podać Sądowi swój adres e-mail, na który zostaną przesłane dane dotyczące wideokonferencji. Należy również podać swój numer telefonu, którym będziemy dysponować w czasie wideokonferencji. Po co? W celu ewentualnego nawiązania połączenia telefonicznego w sytuacji problemów technicznych z połączeniem internetowym.

Sąd zobowiąże nas do przedłożenia ww. danych niezależnie od tego czy sami wnioskujemy o formę zdalną, czy to Sąd nam ją narzuca.

The post ROZPRAWA SĄDOWA ON-LINE appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Zgodnie z maksymą „Actor sequitur forum rei” (łac. Powód idzie za pozwanym) co do zasady sądem właściwym dla rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu pozwany ma miejsce mieszkania. W praktyce oznacza to, że jeśli zamierzamy kogoś pozwać, musimy liczyć się z konsekwencją w postaci konieczności wytoczenia powództwa w miejscu zamieszkania tej osoby, nie zaś zgodnie z naszym miejscem zamieszkania. Od tej zasady są jednak liczne wyjątki, które szczegółowo opisuje kodeks postępowania cywilnego. Zapraszamy również do naszych pozostałych wpisów z zakresu prawa cywilnego m. in. RÓWNOŚĆ STRON W POSTĘPOWANIU CYWILNYM oraz PROKURATOR W POSTĘPOWANIU CYWILNYM

Właściwość subsydiarna – czyli co zrobić, gdy pozwany nie mieszka w PL?

Ponadto istnieje też tzw. właściwość subsydiarna, charakteryzująca się sytuacją, w której pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce. Wówczas właściwość miejscową sądu w sprawie cywilnej oznacza się̨ według miejsca jego pobytu w Polsce, a gdy nie jest ono znane lub nie leży w Polsce, według ostatniego miejsca zamieszkania pozwanego w Polsce (art. 28 KPC). Te kryteria mają jednak zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych.

Inaczej kształtuje się sytuacja, jeśli po stronie pozywanej nie znajduje się osoba fizyczna a Skarb Państwa, osoba prawna lub inny podmiot mający zdolność sądową. Wówczas kierujemy się sądem właściwym okręgowo dla ich siedziby.

Przykładowe wyjątki od właściwości ogólnej

Właściwość szczególna

Właściwość szczególna dzielona jest na właściwość przemienną i wyłączną. Jak same nazwy wskazują – w przypadku właściwości przemiennej właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy jest więcej niż jeden sąd, natomiast właściwość wyłączna polega na możliwości skierowania sprawy wyłącznie przed konkretny sąd.

Przykład 1: Powództwo o roszczenie alimentacyjneoraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane z tym roszczenia zgodnie z art. 32 KPC można wytoczyć według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Przykład 2: Powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego zgodnie z art. 35 KPC można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu doszło do zdarzenia wywołującego szkodę.

Przykład 3: Jak stanowi art. 37 KPC powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości można wytoczyć przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

W każdym z powyższych przypadków mamy do czynienia z właściwością przemienną. Użyte sformułowanie „może” sugeruje wybór – możemy skorzystać z tej opcji lub po prostu zastosować się do właściwości ogólnej.

Przeczytaj również: Ustalenie ojcostwa – co warto wiedzieć?

Właściwość wyłączna – w których sprawach np. spadkowych nie mamy możliwości wyboru sądu?

Podstawą dla właściwości wyłącznej są przepisy o charakterze imperatywnym (nie ma od nich odstępstwa) i tak np. w myśl art. 39 KPC: powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli miejsca jego zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część.

Zapoznaj się z ofertą kancelarii: sprawy spadkowe Gdańsk 

The post WŁAŚCIWOŚĆ MIEJSCOWA SĄDU W SPRAWIE CYWILNEJ appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Zawieszenie postępowania może być obligatoryjne, fakultatywne lub zależne od woli stron. 

Obligatoryjne następuje z mocy prawa lub na mocy postanowienia sądu (z urzędu bądź na wniosek).

Zgodnie z art. 173 kpc postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa w razie zaprzestania czynności przez sąd wskutek siły wyższej.

Siłą wyższa definiowana jest jako zdarzenie zewnętrzne o charakterze nadzwyczajnym i niezależnym od woli człowieka, którego skutkom nie można zapobiec mimo starań. Według Sądu Najwyższego takie zdarzenia można podzielić na 3 grupy:

1. klęski żywiołowe (vis naturalis) np. huragan
2. akty władzy (vis imperii) np. błędny sygnał policjanta kierującego ruchem drogowym
3. działania zbrojne (vis armata) np. wojny domowe

Przeczytaj również: Właściwość miejscowa sądu w sprawie rodzinnej

Sąd zawiesza postępowanie z urzędu

1) w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela;

2) jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, chyba że ustanowiono kuratora na podstawie art. 69 § 1 lub art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego;

3) jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się w miejscowości pozbawionej wskutek nadzwyczajnych wydarzeń komunikacji z siedzibą sądu;

4) jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości, masy układowej lub masy sanacyjnej i ogłoszono upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe albo ustanowiono zarządcę w postępowaniu restrukturyzacyjnym;

5) jeżeli ustanowiono zarządcę przymusowego w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości lub zarządcę tymczasowego w postępowaniu o otwarcie postępowania sanacyjnego, a postępowanie dotyczy majątku objętego zabezpieczeniem;

6) jeżeli zarządca sukcesyjny przestał pełnić tę funkcję albo zarząd sukcesyjny wygasł, w przypadku gdy postępowanie toczyło się z udziałem zarządcy sukcesyjnego.

Zawieszenie postępowania na wniosek

Zawieszenie na wniosek występuje w dwóch przypadkach wymienionych w art. 176 kpc. Po pierwsze, na wniosek spadkobiercy. Jeżeli powód dochodzi przeciwko niemu wykonania obowiązku należącego do długów spadkowych, a spadkobierca nie złożył jeszcze oświadczenia o przyjęciu spadku. Nadto gdy termin do złożenia takiego oświadczenia jeszcze nie upłynął.

Jeśli potrzebujesz pomocy przy spadku, zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą: prawo spadkowe Gdańsk

Zawieszenie fakultatywne

Fakultatywne następuje na wniosek (postępowanie ulega zawieszeniu na zgodny wniosek stron) bądź z urzędu.

Sąd na podstawie art. 177 kpc MOŻE zawiesić postępowanie, jeżeli:

1) rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego;

2) osoba trzecia wystąpiła przeciwko obu stronom z interwencją główną;

3) rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji publicznej;

3¹) rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej;

4) ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej;

5) nastąpi niestawiennictwo obu stron na rozprawie. Nadto w razie niestawiennictwa powoda, gdy powód nie żądał rozpoznania sprawy w jego nieobecności, a pozwany nie zgłosił wniosku o rozpoznanie sprawy;

6) na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda w wyznaczonym terminie adresu pozwanego. Lub niewykonania przez powoda innych zarządzeń, przez co nie można nadać sprawie dalszego biegu.

Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności poza tymi, których celem jest podjęcie postępowania albo zabezpieczenie powództwa lub dowodu. Czynności podejmowane przez strony, a niedotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero z chwilą podjęcia postępowania.

Cele zawieszenia postępowania

1. zabezpieczenie prawidłowości postępowania,
2. zapewnienie należytej ochrony interesów stron w postępowaniu procesowym i uczestników w nieprocesowym;
3. zapewnienie należytej ochrony dla następców prawnych osób wspomnianych powyżej, o ile zachodzą okoliczności umożliwiające tym osobom dochodzenie przysługujących im praw.

The post ZAWIESZENIE POSTĘPOWANIA appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Współuczestnictwo czynne czy bierne? Pierwotne czy wtórne?

Współuczestnictwo czynne to nic innego jak więcej niż jedna osoba po stronie powodowej. Zaś bierne – po stronie pozwanej.

Współuczestnictwo pierwotne to sytuacja, w której kilku powodów wystąpiło z jednym pozwem przeciwko jednemu lub kilku pozwanych. Lub jeden powód wystąpił z pozwem przeciwko kilku pozwanym.

Natomiast współuczestnictwo wtórne następuje w przypadku zmiany stron procesowych. Na przykład gdy wskutek śmierci jednej ze stron wchodzą w jej miejsce spadkobiercy. Lub w przypadku wstąpienia do procesu osób wezwanych do wzięcia w nim udziału w charakterze pozwanych. Albo zawiadomienia osób o możności wstąpienia do procesu w charakterze powodów.

Kiedy możliwe?

Jeżeli przedmiot sporu stanowią:

1. prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Wówczas mamy do czynienia ze współuczestnictwem materialnym; Na przykład sprawy dotyczące małżeńskiej wspólności majątkowej, sprawy dotyczące odpowiedzialności spółki jawnej i wspólników za zobowiązania zaciągnięte przez spółkę.
   

2. roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej. Jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń lub zobowiązań z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie. Wówczas mamy do czynienia ze współuczestnictwem formalnym. Na przykład wystąpienie o zapłatę czynszu przeciwko kilku różnym najemcom tej samej nieruchomości, kilku pracowników występuję o zapłatę zaległości do jednego pracodawcy. 

Jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie reguły z punktu 1. i 2. stosuje się także do osób, których udział w sprawie uzasadniałby jej rozpoznanie w postępowaniu odrębnym.

Współuczestnictwo konieczne

Sytuacja, w której sprawa może toczyć się tylko łącznie nazywana jest współuczestnictwem koniecznym. Oznacza to, że sprawa może toczyć się tylko wówczas, gdy łącznie wystąpią określone osoby. Powództwo może być skutecznie wniesione tylko przeciwko wszystkim pozwanym lub tylko przez wszystkich powodów.

Art. 195 KPC
§ 1. Jeżeli okaże się, że nie występują w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny, sąd wezwie stronę powodową, aby oznaczyła w wyznaczonym terminie osoby niebiorące udziału w taki sposób, by ich wezwanie lub zawiadomienie było możliwe, a w razie potrzeby, aby wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie kuratora.
§ 2. Sąd wezwie osoby niezapozwane do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych. Osoby, których udział w sprawie w charakterze powodów jest konieczny, sąd zawiadomi o toczącym się procesie. Osoby te mogą w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zawiadomienia przystąpić do sprawy w charakterze powodów.

Np. jeśli jako osoba trzecia zamierzamy wytoczyć powództwo przeciwko małżonkom o unieważnienie małżeństwa, należy je wytoczyć łącznie przeciwko obojgu małżonkom.

Współuczestnictwo jednolite

Istnieje również współuczestnictwo jednolite. Z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok ma dotyczyć niepodzielnie wszystkich współuczestników (art. 73 § 2 KPC). Na przykład prawomocny wyrok uchylający uchwałę ma moc obowiązującą w stosunkach między spółką a wszystkimi wspólnikami oraz w stosunkach między spółką a członkami organów spółki.

Współuczestnictwa nienazwane

1. współuczestnictwo zachodzące pomiędzy pozwanymi w razie wystąpienia przez osobę trzecią z interwencją główną (art. 75 KPC)

2. współuczestnictwo matki i dziecka w procesie o zasądzenie świadczeń na rzecz matki oraz świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka (art. 141, art. 133 KRO)

The post WSPÓŁUCZESTNICTWO PROCESOWE appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Celem zobrazowania sobie powyższego „tworu” na przykładzie – fundacja Stefana Batorego, Stowarzyszenie Edukacji Kulturalnej i Artystycznej MAYDAY., Polska Zielona Sieć, Związek Harcerstwa Polskiego i wiele innych – są organizacjami pozarządowymi.

Udział organizacji pozarządowych w postępowaniu cywilnym

Artykuł 8 kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że organizacje pozarządowe, których zadanie statutowe nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej, mogą dla ochrony praw obywateli, w wypadkach przewidzianych w ustawie, wszcząć postępowanie oraz wziąć udział w toczącym się postępowaniu.

Wytaczanie powództw – w jakich sprawach?

Po uzyskaniu pisemnej zgody od osoby fizycznej, organizacja pozarządowa może wytaczać powództwa w poniższych sprawach. Musi jednak działając w jej interesie oraz w zakresie swoich zadań statutowych. Mowa o następujących sprawach:

1. o alimenty,

2. ochronę środowiska/konsumentów/praw własności przemysłowej,

3. lub o ochronę̨ równości oraz niedyskryminacji przez bezpodstawne bezpośrednie lub pośrednie zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli.

Należy podkreślić, że w sprawach o alimenty i ochronę praw konsumenta organizacja społeczna może przystąpić do procesu na każdym jego etapie, a zgoda powoda nie jest warunkiem koniecznym.

Przeczytaj także: Od czego zależy wysokość alimentów?

A w sprawie gospodarczej?

Ponadto za pisemną zgodą przedsiębiorcy (który jest osobą fizyczną) organizacja pozarządowa może na jego rzecz wytoczyć powództwo. Lub przystąpić do toczącej się sprawy w sporze z innym przedsiębiorcą o roszczenia wynikające z prowadzonej działalności gospodarcze. 

Zapoznaj się z naszą ofertą: Obsługa prawna firm Gdańsk

Uchwały i oświadczenia

Z pewnością istnieje również inna nietypowa możliwości, by zabrać głos w sprawie, w której organizacja pozarządowa wcześniej nie wzięła udziału. Jest nią przedstawienie sądowi istotnego dla sprawy poglądu w formie uchwały lub oświadczenia należycie umocowanych organów tej organizacji pozarządowej.

Przede wszystkim stowarzyszenia, fundacje itp. mogą aktywnie uczestniczyć w postępowaniu i wzmacniać tym samym pozycję strony, w imieniu której występują. W rezultacie czyniąc ją bardziej wiarygodną, a jej interes szczególnie ważnym.

The post UDZIAŁ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH W POSTĘPOWANIU CYWILNYM appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Co to jest postępowanie nakazowe?

Jest to uproszczony tryb postępowania cywilnego, w którym sąd może wydać nakaz zapłaty na podstawie przedstawionych przez powoda dokumentów. Kluczowe jest to, że nie ma tutaj potrzeby przeprowadzania pełnego procesu. Jest to szybka i efektywna metoda dochodzenia roszczeń pieniężnych, zwłaszcza gdy okoliczności sprawy są jasne i nie budzą wątpliwości. To jeden z powodów, dla których z tego typu postępowania bardzo często korzystają przedsiębiorcy – choć nie tylko – w celu wydania nakazu zapłaty przez sąd.

Należy wiedzieć o tym, że postępowanie to jest jednym z postępowań odrębnych, ale zawsze wymaga pisemnego wniosku powoda. W innym wypadku sprawa zostanie rozpoznana na zasadach ogólnych, nawet jeśli kwalifikuje się do rozpoznania w postępowaniu ma więc charakter fakultatywny. 

Rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym jest pewnego rodzaju przywilejem, z którego wierzyciel może skorzystać, jeśli oczywiście możliwe jest przedstawienie dokumentów uzasadniających roszczenie. Główne założenie postępowania nakazowego to właśnie wydanie nakazu zapłaty w sprawach, które nie budzą wątpliwości – na przykład w związku z umową zawartą z konsumentem czy innych przedsiębiorcą. 

Kiedy można skorzystać z postępowania nakazowego?

Istnieją dwie przesłanki, które musisz spełnić łącznie. Twoje żądanie musi być roszczeniem pieniężnym lub świadczeniem innych rzeczy zamiennych. Ponadto musisz mieć dowody, które jasno potwierdzają słuszność Twoich twierdzeń. Trzeba dołączyć je do pozwu skierowanego przeciwko osobie fizycznej lub prawnej zalegającej z zapłatą. Zgodnie z art. 485 §1 kpc sąd wydaje nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu, jeżeli fakty uzasadniające dochodzone roszczenie są udowodnione dołączonym do pozwu:

1. dokumentem urzędowym;
2. zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem;
3. wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu.

W dalszej części artykułu czytamy, że nakaz zapłaty uzyskamy również dzięki przedstawieniu należycie wypełnionego weksla lub czeku, a w określonych przypadkach także umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku. W piśmie zawierającym zarzuty pozwany znajdzie informacje o tym, jakie dokumenty są podstawą tego, że powód dochodzi należności zapłaty świadczenia. W razie wątpliwości warto skorzystać ze wsparcia doświadczonego adwokata od spraw gospodarczych w Gdańsku, który zapewni Ci profesjonalne wsparcie w zakresie odzyskiwania należności.

Na czym polega postępowanie nakazowe?

Wiele osób zastanawia się nad tym, na czym dokładnie polega i jak przebiega takie postępowanie. Otóż w postępowaniu powód składa do sądu odpowiednie dokumenty, takie jak faktury, umowy czy weksle, które potwierdzają jego roszczenie. Jeżeli sąd uzna, że przedstawione dowody są wystarczające, wydaje nakaz zapłaty, zobowiązujący pozwanego do uregulowania należności zapłaty świadczenia pieniężnego w określonym terminie. 

Oczywiście pozwany może nie zgodzić się na nakaz zapłaty. W takim przypadku zostanie wyznaczona rozprawa, podczas której sprawa będzie dalej analizowana. Jeśli natomiast pozwany przychyli się do nakazu, będzie musiał opłacić zaległości we wskazanym przez sąd terminie. Istnieje także możliwość dokonania świadczenia innych rzeczy zamiennych. 

Dlaczego warto skorzystać z postępowania nakazowego?

Głównymi zaletami postępowania nakazowego są niższe koszty takiego postępowania oraz krótszy czas rozpoznania. Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w postępowaniach cywilnych od pozwu w postępowaniu pobiera się czwartą część opłaty. Natomiast pozwany jest w zdecydowanie mniej korzystnej sytuacji. Ust. 4 tego artykułu stanowi bowiem, że w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu pobiera się od pozwanego trzy czwarte części opłaty. W przypadku rozpoznania tej samej sprawy w postępowaniu upominawczym, sprzeciw od nakazu zapłaty pozwany wniósłby bezpłatnie.

Krótszy czas rozpoznania takiego postępowania wiąże się bezpośrednio z jego prostotą i przejrzystością. Ponadto postępowanie to stanowi wyjątek od zasady jawności postępowania. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym – to szczególnie wygodne, ponieważ nie musisz poświęcać swojego czasu, by stawić się na rozprawie.

Kolejną bardzo dużą zaletą postępowania nakazowego jest charakter nakazu zapłaty wydanego w takim postępowaniu. Nakaz zapłaty z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności.

Kiedy sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym?

Sąd wyda nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym po przeanalizowaniu otrzymanych dokumentów oraz uznaniu, że powód ma podstawy do otrzymania zapłaty. Do wydania nakazu niezbędne jest to, aby powód przedstawił wiarygodne dokumenty uzasadniające swoje roszczenie. Mogą to być wspomniane wcześniej weksle i czeki, faktury i rachunki, a także różnego typu umowy czy inne dokumenty. Nakaz zapłaty wydany przez sąd zobowiązuje pozwanego do zaspokojenia roszczenia. 

A w jakich sytuacjach sąd nie wyda nakazu zapłaty? Przede wszystkim w sytuacji, gdy powód nie złoży stosownego wniosku o wydanie takiego nakazu lub wtedy, gdy będzie domagał się roszczenia, które nie nadaje się do rozpatrywania w postępowaniu nakazowym. Jeżeli powód nie spełni wymogów formalnych, nakaz taki także nie zostanie wydany.

The post Postępowanie nakazowe – czym jest i kiedy ma zastosowanie? appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.

Równość stron w postępowaniu cywilnym to jedna z podstawowych zasad postępowania cywilnego. Jest ona szczególnie ważna, bo stanowi fundament sprawiedliwego procesu. Strony mają równe obowiązki i przywileje, co przekłada się na równe możliwości. Każda ze stron musi mieć dostęp do jednakowych narzędzi prawnych. Niedopuszczalne jest aby np. jedna ze stron nie miała możliwości posiadania pełnomocnika bądź składania wniosków dowodowych. Te same uprawnienia są kluczowe dla prawidłowości procesu.

Równość stron w postępowaniu cywilnym – jak jest realizowana?

Co ciekawe nierzadko wydaje się, że jedna ze Stron dostaje pewne przywileje. Dzieje się tak dlatego, że Sąd powinien dążyć do wyrównania pozycji Powoda i Pozwanego. Zatem, jeśli jedna ze Stron znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podobnie gdy nie jest w stanie opłacić pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wówczas może zawnioskować o pełnomocnika z urzędu.

Przeczytaj także: Czy adwokat w sprawie rozwodowej jest konieczny?

Kodeks postępowania cywilnego nierzadko formułuje przepisy w ten sposób, aby czynić zadość zasadzie równości stron. Art. 5 kpc wyposaża sąd w możliwość informowania i pouczania stron bądź uczestników postępowania, jeśli zaistnieje taka potrzeba (np. brak profesjonalnego pełnomocnika procesowego). Niektóre artykuły nakładają wręcz obowiązek pouczania. Na przykład w art. 136 § 2 zd. 2 k.p.c. czytamy „…o powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu”.

Celem zasady równości stron w postępowaniu cywilnym jest doprowadzenie do takiej sytuacji prawnej, w której Strony są sobie równe. Wówczas zupełnie obiektywnie Sąd może podejmować w ich sprawie decyzję.

Zgodnie z art. 1183. KPC: w postępowaniu przed sądem polubownym strony powinny być traktowane równoprawnie. Każda ze stron ma prawo do wysłuchania i przedstawienia swoich twierdzeń oraz dowodów na ich poparcie.

Zasada równości stron jest niezwykle potrzebna, ponieważ pozwala realizować podstawowe założenia sprawiedliwego procesu. Dlatego jej odzwierciedlenie znajdziemy w Konstytucji RP, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych.

Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą: prawnik od rozwodów Gdańsk

The post RÓWNOŚĆ STRON W POSTĘPOWANIU CYWILNYM appeared first on TEMIDA Kancelaria Prawna Gdańsk.