Choć rozwód kojarzy się z rozpoczęciem nowego etapu w życiu, a często ze zmianą miejsca zamieszkania, zdarzają się sytuacje, kiedy byli małżonkowie jeszcze przez jakiś czas mieszkają razem. Przyczyn takiego stanu rzeczy może być wiele, jednak warto dowiedzieć się, jak wygląda to pod kątem obowiązujących przepisów. Czy sąd może mieć wpływ na to, w jaki sposób małżonkowie będą korzystali ze wspólnego mieszkania? Okazuje się, że tak.
Wspólne mieszkanie po rozwodzie – najczęstsze przyczyny
Nie ma wątpliwości co do tego, że wspólne zamieszkiwanie po zakończeniu małżeństwa może być trudną sytuacją dla każdej ze stron. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy jest to nieuniknione, przynajmniej przez pewien czas. Wśród najczęstszych przyczyn mieszkania razem po rozwodzie wymienić można brak środków finansowych na natychmiastową przeprowadzkę, brak odpowiedniego miejsca, do którego można się przeprowadzić czy też dojście do porozumienia w kwestii pozostawania przez jakiś czas pod jednym dachem.
Czasem, gdy byli małżonkowie mają duży dom, mogą pozostać w nim oboje przez pewien czas dla swojego komfortu i po to, aby mieć czas na znalezienie innej nieruchomości. Niektórzy decydują się na takie rozwiązanie także po to, aby wspólnie sprawować opiekę nad dziećmi. Jedno jest pewne – w każdej tego typu sytuacji należy rozważyć wszystkie plusy i minusy zamieszkiwania razem, a następnie wybrać optymalne rozwiązanie.
Podstawy prawne wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie
Warto wiedzieć, że kwestia zamieszkiwania razem po rozwodzie jest regulowana prawnie. Jak wynika z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w sytuacji, gdy małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd może orzec także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. Oczywiście dotyczy to sytuacji, gdy strony nie są w stanie samodzielnie dojść do porozumienia w tej kwestii.
Jak czytamy w dalszej części art. 58, w pewnych sytuacjach, szczególnie wtedy, gdy jeden z małżonków uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie poprzez swoje naganne zachowanie, sąd może nakazać jego eksmisję. Odbywa się to na żądanie drugiego małżonka. To możliwość, o której warto pamiętać na etapie postępowania rozwodowego.
Co więcej, sąd może orzec również o podziale nieruchomości czy o przyznaniu jej jednej ze stron. Druga strona musi jednak wyrazić na to zgodę, a przy tym musi mieć inne miejsce zamieszkania.
Przeczytaj nasz inny wpis: Podobieństwa i różnice między separacją a rozwodem.
Ustalenie zasad korzystania ze wspólnego mieszkania
W przypadku wspólnego mieszkania po zakończeniu związku małżeńskiego bardzo ważne jest ustalenie pewnych zasad, które z całą pewnością ułatwią codzienne funkcjonowanie – szczególnie wtedy, kiedy przestrzeń jest ograniczona, bo mieszkanie jest niewielkie. Warto poruszyć tę kwestię jeszcze przed podjęciem decyzji o zamieszkaniu razem. Zasady mogą dotyczyć korzystania z części wspólnych, czyli z salonu, łazienki czy kuchni, odwiedzin, zajmowania się dziećmi, sprzątania czy robienia zakupów.
Równie ważne jest uregulowanie kwestii prawnych. Dobrym pomysłem może być zawarcie pisemnego porozumienia dotyczącego zasad korzystania z mieszkania. Może to pomóc stronom w przetrwaniu okresu, przez który mieszkają razem, a także uchronić ich przed ewentualnymi konfliktami. Porozumienie może mieć formę ugody zawartej przed sądem lub umowy cywilnoprawnej, w zależności od oczekiwań stron.
Orzeczenie sądu o sposobie korzystania z mieszkania
Jeśli decyzję w sprawie wspólnego zamieszkiwania ma podjąć sąd, uwzględni on interesy każdej ze stron.
Sąd nie podejmuje decyzji o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania w sytuacji, kiedy małżonkowie już wcześniej doszli do porozumienia w tej kwestii i nie ma potrzeby ingerencji. Co więcej, kwestia ta nie będzie poruszana, jeśli małżonkowie nie mieszkają już razem i nie planują wspólnego zamieszkiwania ani w trakcie postępowania, ani później. Na ogół sąd zajmuje się sprawą wspólnego zamieszkiwania wyłącznie na wniosek stron.
Konflikty i ograniczenia przy wspólnym zamieszkiwaniu
Nietrudno wyobrazić sobie sytuację, kiedy pomiędzy byłymi małżonkami zamieszkującymi pod jednym dachem dochodzi do konfliktów. Warto szukać porozumienia, jednak – jeśli jego osiągnięcie nie jest możliwe – jedynym rozwiązaniem może okazać się wyprowadzka którejś z osób.
Jeżeli natomiast zachowanie jednej z osób jest rażąco naganne, warto dokumentować wszystko, co się dzieje. Zdjęcia, filmy, wiadomości, zeznania świadków – wszystko to może mieć znaczenie w sytuacji, kiedy sprawa trafi do sądu. Strona pokrzywdzona może bowiem złożyć wniosek o opuszczenie lokalu przez byłego małżonka.
Ochrona przed przemocą domową lub nadużyciami
Przyczyną konfliktów może być przemoc domowa i różnego typu nadużycia. Prawo zapewnia różne sposoby ochrony i nie ma tutaj znaczenia, czy strony są małżonkami, czy może są po rozwodzie. Istotne jest to, aby jak najszybciej powiadomić organy, które mogą zastosować środki natychmiastowe, takie jak zakaz zbliżania się czy nakaz opuszczenia lokalu. I w tym przypadku warto skorzystać z pomocy prawnej, ponieważ sprawy związane z przemocą domową bywają bardzo skomplikowane, a przy tym wiążą się z dużym obciążeniem emocjonalnym.
Możliwość eksmisji byłego małżonka
Decyzję o eksmisji jednego z małżonków sąd podejmuje tylko wtedy, kiedy istnieją niezbite dowody na to, że jest to jedyne rozwiązanie. Przemoc, uzależnienia, zaniedbywanie istotnych dla wszystkich domowników kwestii czy inne naganne zachowania mogą być podstawą do eksmisji. Aby rozpocząć postępowanie o eksmisję, strona musi wystąpić na drogę sądową z pozwem o ustanowienie sposobu korzystania z lokalu lub bezpośrednio o eksmisję, a następnie przedstawić dowody, że dalsze współzamieszkiwanie jest niemożliwe lub sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W tym miejscu warto podkreślić, że nawet jeśli właścicielem mieszkania jest tylko jeden z małżonków, nie ma możliwości, aby usunąć z niego drugą osobę bez przeprowadzenia postępowania. W razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem, szczególnie jeśli zachowanie byłego małżonka jest na tyle naganne, że czas oczekiwania na decyzję sądu ma duże znaczenie.
Wspólne mieszkanie po rozwodzie a dzieci
Duży wpływ na decyzję o zamieszkaniu razem po rozwodzie może mieć fakt posiadania przez małżonków małoletnich dzieci. Jeśli sytuacji między stronami jest stabilna, a warunki mieszkaniowe są dobre, zamieszkiwanie pod jednym dachem może mieć pewne zalety. Bardzo ważne jest jednak to, aby ustalić w sądzie wszystkie istotne kwestie, związane z władzą rodzicielską, sprawowaniem opieki nad dziećmi, podejmowanie ważnych decyzji czy też miejscem zamieszkania dzieci.
Podział majątku a wspólne zamieszkiwanie po rozwodzie
W sytuacji, gdy mieszkanie stanowi część majątku wspólnego małżonków, możliwe rozwiązania obejmują sprzedaż i podział uzyskanych środków, przekazanie własności jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty lub utrzymanie współwłasności z uregulowaniem zasad korzystania. Sytuacja komplikuje się nieco, gdy małżonkowie mieszkają razem po rozwodzie, jednak ustalenie kwestii prawnych nadal ma tutaj bardzo duże znaczenie. Podczas postępowania o podział majątku sąd może podjąć decyzję o sposobie korzystania ze wspólnej nieruchomości, co często bywa najlepszym rozwiązaniem.
Rozwód a brak prawa do zamieszkiwania w mieszkaniu
Byli małżonkowie nie zawsze mają prawo do dalszego zamieszkiwania w dotychczasowym lokalu. W praktyce wszystko zależy od tego, komu przysługuje własność lokalu oraz od ustaleń sądu dotyczących podziału majątku wspólnego. Najczęściej oznacza to, że były małżonek powinien poszukać innego miejsca zamieszkania, aby uniknąć konfliktów, oraz jak najszybciej uregulować swoją sytuację prawną
Rozwód a wspólne mieszkanie – najważniejsze kwestie do rozważenia
Wspólne zamieszkiwanie po rozwodzie w niektórych sytuacjach może być jedynym rozwiązaniem, jednak warto pamiętać o uregulowaniu kwestii prawnych. W tym celu warto skonsultować się z prawnikiem, który podpowie, które rozwiązanie będzie najkorzystniejsze, a przy tym najbezpieczniejsze – w szczególności dla dzieci. Co więcej, zawsze warto mieć na względzie, że może pojawić się konieczność zmiany miejsca zamieszkania, dlatego dobrze jest być na to przygotowanym – zarówno emocjonalnie, jak i finansowo.
Jeśli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszamy Cię do naszej oferty: adwokat rozwód Gdańsk.
Najczęstsze pytania o wspólne zamieszkiwanie po rozwodzie
Kwestia wspólnego mieszkania po rozwodzie budzi wiele wątpliwości. Postanowiliśmy odpowiedzieć na najczęściej zadawane pytania związane z tym tematem.
Czy dostanę rozwód, jeśli mieszkamy razem?
Tak. Samo wspólne zamieszkiwanie nie blokuje rozwodu, jeśli sąd uzna, że między małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia.
Czy można mieszkać razem w trakcie rozwodu?
Można, choć bywa to trudne. Prawo tego nie zakazuje, a sąd może uregulować sposób korzystania z mieszkania na czas postępowania.
Czy były małżonek może żądać czynszu za zajmowaną część mieszkania?
Może, jeśli przysługuje mu tytuł prawny do lokalu i wykaże, że druga strona korzysta z mieszkania kosztem jego udziału. Wtedy możliwe jest roszczenie o wynagrodzenie.
Jak uregulować zasady korzystania z mieszkania po rozwodzie?
Najlepiej sporządzić pisemne porozumienie, a jeśli strony nie są w stanie dojść do zgody — złożyć wniosek do sądu o ustalenie sposobu korzystania z lokalu.
Czy małżonek winny rozpadu małżeństwa powinien się wyprowadzić po rozwodzie?
Prawo tego nie wymaga. Winny małżonek nie traci automatycznie prawa do mieszkania, chyba że sąd nakaże opuszczenie lokalu lub małżonkowie mają inne ustalenia.
Czy można zmienić zamki w mieszkaniu po rozwodzie?
Nie wolno zmieniać zamków bez zgody drugiego współwłaściciela lub osoby uprawnionej do lokalu. Taka zmiana może zostać uznana za naruszenie miru domowego i skutkować odpowiedzialnością prawną.