Co do zasady to małżonkowie mogą decydować o tym, jaki ustój majątkowy będzie ich łączył. Do wyboru mają kilka opcji, które wyszczególnione zostały w tym wpisie: Rodzaje małżeńskich ustrojów majątkowych. Wyjątkiem od tej ogólnej zasady jest jednak przymusowa rozdzielność majątkowa, która powstaje automatycznie.

Z tego wpisu dowiesz się:

  • Na czym w praktyce polega rozdzielność majątkowa?
  • Kiedy pomiędzy małżonkami powstaje ustój przymusowej rozdzielności majątkowej?
  • Jakie konsekwencje niesie to za sobą?
  • W jaki sposób może powstać pomiędzy małżonkami przymusowa rozdzielność majątkowa?

Zapraszam do lektury.

Na czym polega rozdzielność majątkowa?

Rozdzielność majątkowa może powstać zasadniczo w dwóch trybach:

  • umownym – poprzez zawarcie przez małżonków tzw. intercyzy, wówczas mamy do czynienia z ustrojem umownej rozdzielności majątkowej;
  • automatycznym – w wyniku wystąpienia okoliczności, z którymi ustawa łączy powstanie przymusowego ustroju majątkowego. Wówczas ustrój ten obowiązuje małżonków bezwzględnie, niezależnie od ich woli.

Bez względu na to, w jakim trybie doszło do ustanowienia pomiędzy małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej, jego skutkiem jest zniknięcie lub niepowstanie majątku wspólnego małżonków. Wówczas każdy z małżonków posiada swój własny, osobisty majątek, którym zarządza w sposób samodzielny. Każdy z małżonków jest również właścicielem praw i przedmiotów majątkowych nabytych zarówno przed, jak i po ślubie. Ponadto małżonkowie nie odpowiadają za długi zaciągnięte przez drugiego małżonka.

Przymusowa rozdzielność majątkowa – jak powstaje?

  • Na mocy orzeczenia sądu – na żądanie jednego z małżonków w każdym momencie trwania małżeństwa, jeżeli przemawiają za tym ważne powody. O orzeczenie rozdzielności majątkowej może wnieść także wierzyciel jednego z małżonków;
  • Z mocy ustawy – w razie zajścia okoliczności, z którymi łączy ona powstanie przymusowego ustroju majątkowego.

Kiedy może mieć to miejsce? Przykłady z praktyki

Przymusowa rozdzielność majątkowa na mocy orzeczenia sądu powstanie, gdy:

  • dalsze funkcjonowanie w ustroju wspólności majątkowej jest niewskazane – na przykład, gdy nieporozumienia między małżonkami uniemożliwiają lub znacznie utrudniają zarząd majątkiem wspólnym. Przykładem praktycznym takiego stanu jest sytuacja, w której jeden z małżonków trwoni majątek wspólny lub dokonuje czynności prowadzących do jego uszczerbku. Kolejną przesłanką ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami może być również sytuacja, w której jeden z małżonków zaginął;
  • zażąda tego wierzyciel jednego z małżonków, w którego interesie jest ustanowienie pomiędzy małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej.

Natomiast małżonkowie zostaną objęci przymusowym ustrojem rozdzielności majątkowej z mocy ustawy (czyli automatycznie), gdy:

  • jeden z małżonków zostanie ubezwłasnowolniony,
  • ogłoszono upadłość konsumencką jednego z nich,
  • wobec małżonków orzeczono separację.

Konsekwencje ustroju przymusowej rozdzielności majątkowej

  • Zastępuje istniejący wcześniej ustrój małżeński.
  • Wraz z jego ustanowieniem przestaje istnieć wspólność majątkowa łącząca małżonków i ich majątek wspólny, a wszystkie przedmioty i prawa, w jakich posiadanie wejdą, zaliczane są na poczet majątków osobistych.
  • Każdy z małżonków zarządza swoim własnym majątkiem osobistym.
  • Małżonkowie nie odpowiadają za swoje zobowiązania.
  • Ustrój ten nie może być zmieniony w drodze umowy majątkowej małżeńskiej.
  • W przypadku gdy rozdzielność majątkową ustanowiono z mocy prawa, trwa tak długo, jak długo istnieje przyczyna jego powstania (np. separacja, postępowanie upadłościowe).

Jak ustanowić przymusową rozdzielność majątkową?

Każdy z małżonków ma prawo wnieść pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Sądem właściwym do rozstrzygania tego typu spraw jest wydział cywilny sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego małżonka.

Najistotniejszą częścią pozwu jest jego uzasadnienie. Należy w nim powołać się na odpowiednie przesłanki, które przemawiają za ustanowieniem pomiędzy małżonkami ustroju przymusowej rozdzielności majątkowej oraz udokumentować je w odpowiedni sposób. Przydatnymi dowodami w sprawie mogą okazać się na przykład faktury czy wyciągi z konta bankowego, z których wynika, że jeden z małżonków trwoni wspólny majątek.

Przymusowa rozdzielność majątkowa małżonków – kiedy powstaje? Podsumowanie

Przymusowy ustrój majątkowy w każdym przypadku oznacza dla małżonków pełną rozdzielność majątkową. Powstaje automatycznie, z mocy prawa lub na podstawie orzeczenia sądu, w razie określonych w ustawie okoliczności (na przykład w momencie ustanowienia pomiędzy małżonkami separacji lub ogłoszenia upadłości jednego z nich). Na zakończenie warto również dodać, że jest to jedyny ustrój majątkowy, który powstaje pomiędzy małżonkami bez ich zgody, w przeciwieństwie na przykład do rozdzielności majątkowej na mocy umowy.

Dowiedz się więcej: Umowna rozdzielność majątkowa małżonków.

Leave your comment