Postępowanie restrukturyzacyjne to sądowa procedura ratowania przedsiębiorstwa przed upadłością przez zawarcie układu z wierzycielami. Polskie prawo (ustawa z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne) przewiduje cztery rodzaje postępowań, różniące się głębokością ingerencji i stopniem ochrony dłużnika. Celem jest uniknięcie upadłości i umożliwienie dalszego funkcjonowania firmy przy jednoczesnym zaspokojeniu wierzycieli. Wniosek może złożyć wyłącznie dłużnik niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością.
Jaki jest cel postępowania restrukturyzacyjnego?
Postępowanie restrukturyzacyjne służy ratowaniu przedsiębiorstwa, które znalazło się w trudnej sytuacji finansowej. Główne cele to:
- uniknięcie ogłoszenia upadłości i firma może kontynuować działalność,
- zawarcie układu z wierzycielami i restrukturyzacja zadłużenia (rozłożenie na raty, częściowe umorzenie, odroczenie terminów),
- ochrona dłużnika przed egzekucją (na czas postępowania egzekucje mogą być zawieszone),
- zachowanie miejsc pracy i ciągłości działalności,
- zaspokojenie wierzycieli w wyższym stopniu niż przy upadłości.
Podstawa prawna – ustawa z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2015 poz. 978).
Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych – porównanie
Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery odrębne procedury, uporządkowane od najprostszej do najgłębszej:
| Cecha | Post. o zatwierdzenie układu | Przyspieszone post. układowe | Post. sanacyjne |
|---|---|---|---|
| Charakter | Najprostsze, pozasądowe | Uproszczone, z nadzorcą | Najgłębsze, z zarządem nadzorcy |
| Nadzór | Nadzorca układu (wybrany przez dłużnika) | Nadzorca sądowy | Zarządca (przejmuje zarząd) |
| Zarząd majątkiem | Dłużnik zachowuje pełny zarząd | Dłużnik z ograniczeniami | Zarządca przejmuje zarząd |
| Ochrona przed egzekucją | Od dnia obwieszczenia | Od dnia otwarcia | Najszersza ochrona |
| Wierzytelności sporne | Max 15% ogółu | Max 15% ogółu | Bez limitu |
| Czas trwania | Ok. 3-4 miesiące | Ok. 6-12 miesięcy | Ok. 12-24 miesięcy |
| Dla kogo? | Firmy z niewielkim zadłużeniem, dobra współpraca z wierzycielami | Firmy wymagające szybkiej restrukturyzacji | Firmy w głębokim kryzysie, wymagające gruntownych zmian |
Czwarty rodzaj – postępowanie układowe (pełne), jest pośredni między przyspieszonym postępowaniem układowym a sanacyjnym. Stosuje się je, gdy wierzytelności sporne przekraczają 15%.
Kto może złożyć wniosek o restrukturyzację?
Wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego może złożyć:
- dłużnik niewypłacalny, czyli taki, który utracił zdolność do regulowania swoich zobowiązań pieniężnych,
- dłużnik zagrożony niewypłacalnością, gdy sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedalekim czasie może stać się niewypłacalny.
Wniosek składa się do sądu restrukturyzacyjnego (sąd rejonowy lub sąd gospodarczy) właściwego dla siedziby dłużnika.
Kto nie może wnioskować?
Wnioskować nie mogą:
- wierzyciele (w odróżnieniu od upadłości, gdzie wierzyciel może złożyć wniosek),
- osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej (dla nich istnieje upadłość konsumencka).
Jak przebiega postępowanie restrukturyzacyjne?
Krok 1: Złożenie wniosku
Dłużnik składa wniosek do sądu restrukturyzacyjnego z załącznikami: wstępny plan restrukturyzacyjny, wykaz majątku, wykaz wierzycieli z wysokością wierzytelności, sprawozdania finansowe.
Krok 2: Otwarcie postępowania
Sąd bada wniosek i decyduje o otwarciu postępowania. Z chwilą otwarcia dłużnik uzyskuje ochronę przed egzekucją i komornik nie może prowadzić egzekucji z majątku dłużnika.
Krok 3: Sporządzenie planu restrukturyzacyjnego i spisu wierzytelności
Nadzorca lub zarządca sporządza szczegółowy plan restrukturyzacyjny oraz spis wierzytelności. Plan określa przyczyny kryzysu, propozycje układowe, harmonogram spłat i środki naprawcze.
Krok 4: Głosowanie wierzycieli nad układem
Wierzyciele głosują nad propozycjami układowymi. Układ zostaje przyjęty, jeśli za głosuje większość wierzycieli (posiadających łącznie co najmniej 2/3 sumy wierzytelności).
Krok 5: Zatwierdzenie układu przez sąd
Sąd zatwierdza układ, jeśli jest zgodny z prawem i nie narusza rażąco interesów wierzycieli. Zatwierdzony układ jest wiążący dla wszystkich wierzycieli objętych układem.
Krok 6: Wykonanie układu
Dłużnik realizuje układ i spłaca wierzytelności zgodnie z harmonogramem. Nadzorca wykonania układu kontroluje realizację. Po wykonaniu układu sąd wydaje postanowienie o jego wykonaniu.
Ile kosztuje postępowanie restrukturyzacyjne?
Koszty restrukturyzacji zależą od rodzaju postępowania i wielkości firmy:
| Element kosztów | Orientacyjna kwota |
|---|---|
| Opłata sądowa od wniosku | 1 000 zł (rycztałt) |
| Wynagrodzenie nadzorcy/zarządcy | Od kilku do kilkudziesięciu tysięcy zł (zależne od wartości majątku) |
| Koszty obsługi prawnej | 5 000 – 50 000 zł (w zależności od złożoności) |
| Koszty biegłych (wycena) | 2 000 – 15 000 zł |
| Post. o zatwierdzenie układu (naj. trafniej) | Najniższe, brak nadzorcy sądowego |
| Post. sanacyjne (najdroższe) | Najwyższe, pełny zarząd nadzorcy |
Restrukturyzacja a upadłość – różnice
Poniższa tabela przedstawia różnice między restrukturyzacją, a upadłością firmy.
| Restrukturyzacja | Upadłość |
|---|---|
| Cel: ratowanie firmy | Cel: likwidacja majątku i spłata wierzycieli |
| Firma kontynuuje działalność | Firma kończy działalność |
| Wniosek składa tylko dłużnik | Wniosek może złożyć także wierzyciel |
| Układ z wierzycielami | Likwidacja majątku |
| Ochrona przed egzekucją | Zawieszenie egzekucji + syndyk |
| Zachowanie miejsc pracy | Zwolnienia pracowników |
Kluczowa różnica: restrukturyzacja ratuje firmę, a upadłość ją kończy. Restrukturyzacja jest zawsze lepszą opcją, jeśli firma ma szanse na przetrwanie.
Postępowanie restrukturyzacyjne – podsumowanie
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Co to jest restrukturyzacja? | Sądowa procedura ratowania firmy przed upadłością |
| Ile rodzajów? | Cztery – zatwierdzenie układu, przyspieszone, układowe, sanacyjne |
| Kto może wnioskować? | Dłużnik niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością |
| Opłata sądowa? | 1 000 zł |
| Ile trwa? | 3-24 miesięcy (w zależności od rodzaju) |
Potrzebujesz pomocy w sprawie restrukturyzacji firmy? Skontaktuj się z Kancelarią Prawną w Gdańsku.
Najczęściej zadawane pytania o restrukturyzację (FAQ)
Czym jest postępowanie restrukturyzacyjne?
To sądowa procedura ratowania firmy przed upadłością przez zawarcie układu z wierzycielami. Firma kontynuuje działalność, a zadłużenie jest restrukturyzowane.
Jakie są rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych?
Cztery rodzaje: postępowanie o zatwierdzenie układu (najprostsze), przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne (najgłębsze).
Ile kosztuje restrukturyzacja?
Opłata sądowa wynosi 1 000 zł. Całkowite koszty (nadzorca, prawnicy, biegli) wynoszą od kilku do kilkudziesięciu tysięcy zł w zależności od wielkości firmy.
Czym różni się restrukturyzacja od upadłości?
Restrukturyzacja ratuje firmę (kontynuuje działalność, układ z wierzycielami), a upadłość kończy działalność firmy (likwidacja majątku, zwolnienia).